Efficacy of optimized thiopurine therapy in ulcerative colitis

Het doel van de OPTIC studie was te onderzoeken of mercaptopurine in combinatie met mesalazine een betere therapie is dan placebo en mesalazine voor colitis ulcerosa in termen van het bereiken van endoscopische en klinische remissie. Hierbij werd mercaptopurine gedoseerd volgens ‘therapeutic drug monitoring’ (TDM). De behandeling van de 2 patiëntengroepen (59 patiënten in totaal) werd gedurende een jaar vergeleken.

Uitkomsten

Uit de studie is gebleken dat de behandeling met mercaptopurine gedoseerd op basis van TDM effectief was om klinische en endoscopische remissie te bereiken bij patiënten met colitis ulcerosa. Wel traden meer bijwerkingen op bij patiënten die behandeld werden met mercaptopurine. Deze bijwerkingen waren in een kwart van de gevallen de reden om te stoppen met de behandeling met mercaptopurine.

De studie heeft aangetoond dat het aantal patiënten in remissie met mercaptopurine vergelijkbaar is met groepen patiënten uit studies naar (dure) biologische medicamenteuze behandelingen voor colitis ulcerosa. 
Met een mogelijke besparing van € 742,- per patiënt die behandeld zou worden met thiopurine, dalen de maatschappelijke zorgkosten met € 299.026,- tot € 348.740,- per jaar.
Uit de studie blijkt dat behandeling van colitis ulcerosa met de combinatie van mercaptopurine en mesalazine een goed alternatief is, zowel qua effectiviteit als kosten. 
 

Samenvatting bij start

Thiopurines (azathioprine en mercaptopurine) worden vaak gebruikt als onderhoudsbehandeling voor colitis ulcerosa. Maar de werkzaamheid is nooit goed onderzocht. Daarom wordt veelal overgeschakeld naar duurdere behandelingen met anti-Tumor Necrosis Factor antilichamen.
De enige twee placebo-gecontroleerde studies met thiopurines bij colitis ulcerosa zijn ‘underpowered‘ en de klinische eindpunten waren matig gedefinieerd (Jewell et al BMJ.1974; Hawthorne et al BMJ.1992). De UC-SUCCES studie (Panaccione et al. Gastroenterol.2014) vergeleek azathioprine, infliximab en combinatietherapie met deze middelen (corticosteroïd-vrije remissie op week 16: 24%, 22% en 40%, resp.), maar meer dan 20% van de geïncludeerde patiënten was reeds gefaald op eerdere behandeling met thiopurines. Bovendien werd deze studie voortijdig afgebroken vanwege trage patiëntenwerving.

Studie en verwachte resultaten

Het doel van deze studie is om de werkzaamheid van optimaal gegeven thiopurines (door middel van therapeutische drug monitoring) bij colitis ulcerosa te onderzoeken met goed gedefinieerde objectieve eindpunten.
 

Richtlijn

Van de onderzoeksprojecten uit het ZonMw-programma Goed Gebruik Geneesmiddelen (GGG) is inzichtelijk gemaakt of zij aansluiten bij de richtlijnen en/of modules in de FMS Richtlijnendatabase. Bekijk de bijbehorende richtlijn in de FMS Richtlijnendatabase.