Behandeling van slaapapneu met 'continuous positive airway pressure' in de acute fase bij patiënten die een herseninfarct hebben doorgemaakt
Obstructief slaapapneu (OSA) is een aandoening waarbij de ademhaling tijdens het slapen vermindert of stopt. Hierdoor ontstaat een te laag zuurstofgehalte in het bloed. Slaapapneu is geassocieerd met een verhoogd risico op het krijgen van een herseninfarct, en slechter herstel na een herseninfarct. Dit komt waarschijnlijk door extra schade aan de hersenen vanwege het lage zuurstofgehalte in het bloed. Continuous positive airway pressure (CPAP) is op dit moment de beste behandeling voor slaapapneu.
In deze studie hebben we bekeken of het haalbaar is om mensen met een herseninfarct direct met CPAP te behandelen. Bij de follow-up is een polysomnografie (slaaponderzoek) verricht om te zien hoeveel mensen daadwerkelijk slaapapneu bleken te hebben. Alle 4 patiënten die dit onderzoek hebben gehad, bleken slaapapneu te hebben en worden hier inmiddels voor behandeld. Uit deze studie blijkt dat het includeren voor een studie met CPAP bij mensen met een herseninfarct moeizaam verloopt. Het gebruik van de CPAP tijdens opname, de compliance, was daarentegen wel goed. In toekomstige studies moet worden bekeken of CPAP het functioneel herstel na een herseninfarct verbetert.
Verslagen
Eindverslag
Obstructief slaapapneu (OSA) is een aandoening waarbij de ademhaling tijdens het slapen vermindert of stopt. Hierdoor ontstaat een te laag zuurstofgehalte in het bloed. Slaapapneu is geassocieerd met een verhoogd risico op het krijgen van een herseninfarct, en slechter herstel na een herseninfarct. Dit komt waarschijnlijk door extra schade aan de hersenen vanwege het lage zuurstofgehalte in het bloed.
Continuous positive airway pressure (CPAP) is op dit moment de beste behandeling voor slaapapneu. In deze studie hebben we bekeken of het haalbaar is om mensen met een herseninfarct direct met CPAP te behandelen. Bij de follow-up is een polysomnografie (slaaponderzoek) verricht om te zien hoeveel mensen daadwerkelijk slaapapneu bleken te hebben. Alle 4 patiënten die dit onderzoek hebben gehad, bleken slaapapneu te hebben en worden hier inmiddels voor behandeld. Uit deze studie blijkt dat het includeren voor een studie met CPAP bij mensen met een herseninfarct moeizaam verloopt. Het gebruik van de CPAP tijdens opname, de compliance, was daarentegen wel goed. In toekomstige studies moet worden bekeken of CPAP het functioneel herstel na een herseninfarct verbetert.
Aanbevelingen
- Verder onderzoek is nodig om het effect van CPAP op de functionele uitkomst na een acuut herseninfarct te beoordelen.
- Verder onderzoek is nodig om te beoordelen of het hebben van een herseninfarct in de acute fase invloed heeft op de incidentie en ernst van OSA.
- Het is aan te bevelen om in de acute fase van een herseninfarct alert te zijn op de aanwezigheid van symptomen van OSA, d.w.z. ademstops, snurken, saturatiedalingen. Hierbij kan laagdrempelig worden overwogen om in de poliklinische setting een PSG te verrichten.
- Bij toekomstig onderzoek waarbij behandeling met CPAP in de acute fase na een herseninfarct toegepast zal worden, is het raadzaam veel aandacht en tijd te besteden aan de informatievoorziening over en begeleiding bij CPAP en het gebruik van voorlichtingsmateriaal (bijvoorbeeld in de vorm van een voorbeeldmasker) te overwegen.
- Bij toekomstig onderzoek waarbij behandeling met CPAP in de acute fase na een herseninfarct toegepast zal worden, is het raadzaam om de toepassing van een neusmasker ipv een ‘full-face’ masker te overwegen om de angst voor het masker te verkleinen en het gebruik te verbeteren.
Helaas zijn er slechts 5 patiënten geïncludeerd in de studie, wat de helft is van de beoogde 10 patiënten. Wij hebben intern bekeken wat de mogelijkheden waren om de inclusies te versnellen, waarbij wij van mening waren dat de aanstelling van een onderzoeksverpleegkundige vanaf 1-3-2020 hierin een groot verschil had kunnen maken. Helaas zorgden de maatregelen tegen de verspreiding van COVID voor verdere vertraging. Hierdoor hebben wij in overleg met ZonMw uiteindelijk besloten de pilot studie te staken alvorens de beoogde 10 patiënten zijn geïncludeerd.
In tabel 1 van de bijlage zijn de baseline characteristics van de patiënten weergegeven. In tabel 2 van de bijlage zijn de resultaten weergegeven. In de eerste kolom staan steeds de resultaten van tests tijdens opname, in de tweede kolom de testresultaten bij follow up, en in de derde kolom het verschil tussen deze metingen.
Verdere resultaten:
- Evaluatie van CPAP-gebruik door patiënten/mantelzorgers: vaak werd het masker gedurende de nacht afgedaan op verzoek van de patiënten. Redenen die patiënten aangaven waren: benauwd voelen door het masker, masker gaf pijn, onrust van patiënt.
- Ondanks dat patiënten CPAP matig verdroegen, was de gemiddelde duur van CPAP gebruik per nacht bij 3 patiënten 5 uur, hetgeen voldoet aan onze criteria voor goede compliance (>4 uur gebruik). 1 patiënt had 2 goede nachten van 5 uur CPAP gebruik, en 2 nachten niet vanwege onrust bij de patiënt.
- Het tempo van includeren verliep zeer traag, dit is verder toegelicht in het eindverslag in de bijlage. - Het optreden van adverse events in relatie tot de CPAP-behandeling: geen
- Onder de geïncludeerde patiënten hebben 4 patiënten een PSG gehad in de poliklinische setting, 1 patiënt was overleden voordat er een PSG was verricht. Bij alle 4 patiënten was sprake van een relevant obstructief slaapapneu, waarvoor zij behandeling hebben gekregen. Bij 1 patiënt was sprake van licht OSA en werd door de KNO-arts behandeling gestart in de vorm van een mandibulair repositie apparaat (MRA). Bij 2 patiënten was sprake van matig OSA en bij 1 patiënt ernstig OSA. 2 van deze patiënten worden inmiddels behandeld met CPAP. 1 patiënt met matig OSA heeft afgezien van verdere behandeling.
Conclusies:
Ondanks het beperkte aantal geïncludeerde patiënten, menen wij toch enkele beschrijvende conclusies te kunnen trekken:
- Onderzoek met een CPAP apparaat wordt in de acute fase van een herseninfarct (ondanks toelichting van hypothese en potentieel voordeel voor de patiënt) als belastend ingeschat door patiënten of naasten, waardoor bereidheid tot deelname matig is.
- In tegenstelling tot de bereidheid tot deelname aan de studie, was bij de geïncludeerde patiënten de compliance voor CPAP tijdens opname bij 3 van de 5 patiënten goed (>4 uur per nacht).
- Alle patiënten die een PSG hebben ondergaan (4) voldeden aan de criteria voor obstructief slaapapneu waarvoor behandeling geïndiceerd was.