Bier, 0.0 of fris? Onderzoek en interventie naar de drinkpatronen van studenten.
Algemene samenvatting
Alcoholgebruik is diep verankerd in onze cultuur. Hbo-/wo-studenten vormen een risicogroep waarbij overmatig/zwaar drinken frequent voorkomt. Dit wordt gezien als normaal en is sterk verbonden aan de sociale context. Overmatig/zwaar drinken is zorgelijk omdat dit kan leiden tot gezondheids-, maatschappelijke en sociale problematiek. Als oplossing benoemt het Nationaal Preventie Akkoord het stimuleren van alcoholvrije alternatieven, bijvoorbeeld alcoholvrij bier, alcoholvrije wijn en mocktails. Deze drankjes lijken qua smaak en uiterlijk op hun alcoholische variant maar bevatten geen of zeer weinig alcohol. Onderzoek naar hoe en welke studenten alcohol en alcoholvrije alternatieven afwisselen, en de effectiviteit van het stimuleren van alcoholvrije alternatieven, is zeer beperkt. Tevens worden hierin reguliere niet-alcoholische dranken (bijvoorbeeld water, frisdrank) buiten beschouwing gelaten. Voor effectieve alcoholpreventie voor studenten is daarom meer kennis nodig.
Doel
Doel 1 is om te onderzoeken a) of en in welke mate studenten op groepsniveau alcohol/niet-alcoholische dranken (zowel alcoholvrije alternatieven als reguliere niet-alcoholische dranken) afwisselen (over tijd) en b) dit te relateren aan diversiteitskenmerken en contextuele factoren. Doel 2 is om a) te onderzoeken hoe studenten alcohol/niet-alcoholische dranken afwisselen in het moment tijdens drinkavonden (bijvoorbeeld borrels, feesten, uitgaan) en b) dit te relateren aan diversiteitskenmerken en contextuele factoren in het moment. Doel 3 is om te onderzoeken of a) een online interventie tijdens drinkavonden, gericht op het stimuleren van niet-alcoholische dranken, overmatig/zwaar drinken bij studenten kan verminderen en b) de interventie-effectiviteit samenhangt met diversiteitskenmerken en contextuele factoren in het moment.
Aanpak/ Werkwijze
Doel 1 betreft een grote vragenlijststudie (2 metingen, interval van 1 jaar). De gemiddeldes/ verschillen worden geanalyseerd in drinkpatronen tussen studenten. Doel 2 betreft een dagboekstudie waarbij studenten tijdens drinkavonden korte vragenlijsten over hun drinkpatronen op hun telefoon invullen. Doel 3 betreft een online interventie om alcoholgebruik te verminderen. Tijdens drinkavonden worden korte berichten gestuurd naar de telefoons van studenten met motiverende strategieën en worden hun drinkpatronen gemeten met korte vragenlijsten. Doelen 2/3 focussen op moment-tot-moment fluctuaties binnen personen in de natuurlijke omgeving.
Samenwerkingspartners
Het consortium bundelt expertise in onderzoek, preventie, behandeling en implementatie over alcoholgebruik bij studenten. Radboud Universiteit (RU; kennis alcohol/studenten) is betrokken als onderzoeksorganisatie/onderwijsinstelling. Gemeente Nijmegen (preventie) en IrisZorg (behandeling/herstel) als
maatschappelijke partners. Trimbos-instituut (kennisinstituut alcohol) en Lieve Mark (studenteninitiatief, focus jongerenparticipatie) als implementatiepartners en zij zorgen met RU voor borging in lopende (landelijke) projecten. Het studentenpanel, met doelgroep vertegenwoordigers, voegt het studentenperspectief toe.
Verwachte resultaten
1 online interventie, 2 wetenschappelijke publicaties, 1 wetenschappelijk congrespresentatie en 2 kennisproducten voor studenten(verenigingen)/professionals. Alles wordt opgeleverd binnen de looptijd m.u.v. de wetenschappelijke publicaties (verwacht ~1 jaar na afloop). Doelen 1-2 leiden tot nieuwe kennis over (ontwikkelingen in) drinkpatronen van studenten (groepsniveau en moment-tot-moment fluctuaties binnen personen) en gerelateerde diversiteitskenmerken/contextuele factoren. Doel 3 (interventie) draagt bij aan het verminderen van overmatig/zwaar drinken bij studenten. Met de nieuwe kennis verbeteren we het preventieaanbod.
Overig
Dit project past bij de Kennisagenda Alcoholpreventie vraag ‘Komt het gebruik van alcoholvrije dranken bovenop het gebruik van alcoholhoudende drank of vervangt het de consumptie van alcohol?’ (plaats 2; top 5 kennisvragen/thema’s).