CAVIA: Cerebral Amyloid Angiopathy: Vascular Imaging and fluid markers of Amyloid deposition.

Stapeling van het zogenaamde “amyloïd β-eiwit” in bloedvaten van de hersenen (“Cerebral Amyloid Angiopathy”, CAA) is een belangrijke oorzaak is van dementie en hersenbloedingen bij ouderen. Deze eiwit stapeling komt voor bij een groot deel van de oudere bevolking en bij patiënten met de ziekte van Alzheimer. In het CAVIA project gingen we op zoek naar nieuwe methoden om CAA aan te tonen. In het project zijn de volgende resultaten behaald: Dit project heeft inderdaad geleid tot de identificatie van diverse nieuwe eiwit biomarkers in zowel hersenweefsel als hersenvocht, waarvoor nieuwe kwantitatieve immunoassays zijn ontwikkeld. We identificeerden norrin/NDP, ApoD en diverse andere eiwitten als mogelijke nieuwe biomarkers voor CAA. In hersenvocht van een nieuwe transgeen rat model werden verlaagde concentraties van het amyloid β40 aangetoond, als functie van de leeftijd en progressie van CAA. Hiermee lijkt dit een goed geschikt diermodel te zijn voor het bestuderen van CAA en voor de translatie van biomarker studies van mens naar dier en vice versa. Tevens werden innovatieve “targeted massa spectrometrie” methoden ontwikkeld voor het kwantificeren van potentiële biomarker eiwitten in hersenvocht. Concentraties van diverse amyloid β peptiden in bloed werden, met behulp van nieuwe assays, bepaald in twee grote populatie studies uitgevoerd in Rotterdam en Nijmegen. In deze studies is de relatie vastgesteld tussen bloed amyloid β peptiden en neuro-imaging biomarkers van CAA (kleine herseninfarcten en kleine bloedingen) alsmede relaties met cognitieve testen. Nieuwe MRI-sequenties zijn ontwikkeld om vasculaire functie in de hersenen te meten door het volgen van de respons van de bloedstroom en zuurstof in de hersenen in reactie op verhoogde CO2 in de inademingslucht. Deze metingen zijn toegepast in symptomatische HCHWA-D patiënten, waarbij een slechter functioneren van de hersenvaatjes is aangetoond. Tevens zijn nieuwe MRI-sequenties ontwikkeld die meerdere componenten van de hemodynamiek af beelden. Er is uitgebreid gesproken in focusgroepen met patiënten (of partners) met de ziekte van Alzheimer (via Alzheimer Nederland) en patiënten met CAA (via de Vereniging HCHWA-D en rechtstreeks via delegaties van patiënten met een hersenbloeding ten gevolge van CAA) over de verschillende scenarios en toepassingen van biomarkers. Het project heeft geresulteerd in een intensivering en bestendiging van privaat-publieke samenwerking, met name tussen het Radboudumc en ADx Neurosciences, en tussen het LUMC en Philips Healthcare. Tevens zijn er intensieve contacten met de Vereniging HCHWA-D opgebouwd. Samenvattend heeft het project geleid tot identificatie en validatie van nieuwe biomarkers voor CAA in verschillende domeinen (hersenvocht, bloed, hersenweefsel, neuroimaging). Als uitvloeisel van dit CAVIA zijn er diverse vervolgstudies gefinancierd. Het project heeft geleid tot een intensieve en productieve samenwerking tussen vier academische centra in Nederland (onder leiding van dr. M.M. Verbeek van het Radboudumc), twee buitenlandse onderzoekscentra en met twee private partners en patiëntorganisaties. Deze samenwerkingen worden ook na afrondng van het CAVIA project gecontinueerd.