COVID-19 Follow-up care paths and Long-term Outcomes Within the Dutch health care system: a combined rehabilitation, pulmonary, and intensive care perspective (CO-FLOW study)

Het doel van het CO-FLOW onderzoek was om de langetermijngevolgen van COVID-19 in kaart te brengen bij patiënten die in het ziekenhuis zijn opgenomen geweest. Daarnaast hebben we onderzoek gedaan naar welke factoren het herstel voorspellen. Tot slot hebben we  de kwaliteit van het nazorgproces beoordeeld.

Gedurende 3 jaar werden 650 COVID-19 patiënten gevolgd die in een ziekenhuis opgenomen zijn geweest in de regio Rotterdam-Rijnmond en Delft. We verzamelden veel gegevens over hun herstel. Hierbij keken we naar het lichamelijke herstel, het herstel van problemen met geheugen en concentratie, en naar het herstel van psychologische klachten. Daarnaast hebben we de deelnemers gevraagd hoe tevreden ze waren over de nazorg die ze zelf hadden gehad, en of ze suggesties hadden voor verbetering. Ook bij zorgprofessionals hebben we dit uitgevraagd. De gegevens over het herstel werden verzameld op 3, 6, 12, 24, en 36 maanden na ziekenhuisontslag.
 

Afbeelding

Het onderzoek werd uitgevoerd door de afdelingen Revalidatiegeneeskunde, Longgeneeskunde, en Intensive Care van het Erasmus MC in Rotterdam. Hierbij was er een intensieve samenwerking met Rijndam Revalidatie, zorginstellingen Laurens en Aafje, en de volgende ziekenhuizen: Albert Schweitzer, Franciscus Gasthuis & Vlietland, IJsselland, Ikazia, Maasstad en Reinier de Graaf Gasthuis. Zonder deze samenwerking was het niet mogelijk geweest om een grote en diverse groep patiënten te laten deelnemen aan het onderzoek.  De eerste metingen werden gedaan in de ziekenhuizen waar de patiënten opgenomen waren geweest. Voor latere metingen kwamen de patiënten naar het Erasmus MC of we bezochten hen thuis.

Meer dan 70% van de patiënten bleef langdurig klachten houden, zelfs tot 3 jaar na ziekenhuisontslag. Deze langdurige klachten kwamen vooral voor bij vrouwen en patiënten die al eerder een longziekte hadden.  De nazorg leek effectief te zijn voor het lichamelijke herstel. Echter, om het herstel van klachten van onder andere het geheugen, de concentratie en vermoeidheid te bevorderen, dient de huidige nazorg te worden verbeterd. Om dit te kunnen doen is meer kennis nodig over de oorzaken van de langdurige klachten en effectieve behandeling. Hiertoe zijn op basis van CO-FLOW diverse vervolgprojecten opgestart.