Fenotypering van orthostatische intolerantie en regulering van cerebrale perfusie bij ME/CVS
Orthostatische intolerantie (OI) is een aandoening waarbij rechtop gaan zitten of staan leidt tot duizeligheid, hartkloppingen en flauwvallen. OI heeft verschillende vormen, waarvan het Posturale Orthostatische Tachycardie Syndroom (POTS) één variant is. Tussen de 40% en 90% van de ME/CVS-patiënten heeft OI en ervaart hier ernstige hinder van.
Desondanks is er nog weinig bekend over de oorzaken van OI en is de diagnostiek moeilijk. De diagnose OI wordt meestal gesteld op basis van afwijkingen in de bloeddruk of hartslag tijdens houdingstesten. Bij ongeveer de helft van de patiënten met OI-klachten worden met deze testen geen afwijkingen gevonden. Uit recent onderzoek blijkt dat patiënten met OI tijdens houdingsverandering een verminderde bloedtoevoer naar de hersenen hebben (cerebrale doorbloeding). Deze ontdekking biedt zowel een belangrijke verklaring voor OI-klachten als een mogelijkheid voor verbeterde diagnostiek.
Doel
Het doel van dit project is om de diagnostische nauwkeurigheid en de kennis over OI bij ME/CVS te verbeteren. Dit wordt gedaan met 2 studies:
- Studie 1 richt zich op het in kaart brengen van de verschillende vormen van OI bij ME/CVS. Hiervoor wordt een uitgebreide analyse uitgevoerd van lichamelijke (fysiologische), merkbare (symptomatische) en dagelijkse (functionele) gegevens uit het Nederlands ME/CVS Cohort en Biobank (NMCB). Doel is de verschillende vormen van OI in categorieën in te delen en daarmee diagnostiek en ziektebeloop beter te begrijpen.
- Studie 2 onderzoekt met geavanceerde MRI-technieken hoe een verminderde bloedtoevoer naar de hersenen OI verklaart.
Aanpak/werkwijze
Studie 1 maakt gebruik van gegevens uit het NMCB-cohort. Hierin worden de reacties geanalyseerd op de NASA Lean Test, een methode om OI te meten. Daarbij worden metingen van symptomen, het autonome zenuwstelsel en cognitieve functies uitgevoerd. Gegevens van 750 ME/CVS-patiënten worden vergeleken met die van 450 gezonde controles. Parallel analyseren de onderzoekers gegevens van post-COVID, post-Q-koorts en post-Lyme patiënten.
Bij Studie 2 wordt bij met behulp van Lower Body Negative Pressure (LBNP) orthostatische stress nagebootst terwijl patiënten de MRI scanner liggen, zodat beelden van de hersenen kunnen worden gemaakt. Zo kan worden bepaald hoe verminderde bloedtoevoer naar de hersenen OI-klachten veroorzaakt. Hiervoor worden 50 ME/CVS-patiënten met ernstige OI-klachten vergeleken met 25 ME/CVS-patiënten zonder OI-klachten en 25 gezonde controles.
Samenwerkingspartners
Het multidisciplinaire en klinische onderzoeksteam brengt verschillende expertises samen, zoals neurologie, cardiologie en (neuro-)radiologie (Leiden UMC, Amsterdam UMC, Stichting Cardiozorg), datawetenschappen en bioinformatica (Amsterdam UMC, UvA). Deze brede samenwerking maakt het mogelijk de inzichten sneller naar de klinische praktijk te brengen.
Vertegenwoordigers van de 3 patiëntenorganisaties (MECVS Nederland, ME/cvs vereniging en de steungroep ME en Arbeidsongeschiktheid) zijn betrokken in de opzet, uitvoering, interpretatie en verspreiding van de onderzoeksresultaten. Zo wordt gewaarborgd dat het onderzoek aansluit bij de behoeften en belangen van de patiënten.
Ook wordt nauw samengewerkt met internationale experts op het gebied OI en ME/CVS uit de VS, Duitsland, Zweden en Groot-Brittannië.
(Verwachte) resultaten
Het beoogde resultaat is een verbeterde diagnostiek van OI bij ME/CVS. MRI-scans kunnen mogelijk dienen als nieuw diagnostisch hulpmiddel om afwijkingen in de bloedtoevoer naar de hersenen vast te stellen. Het beter objectiveren van OI bij ME/CVS biedt daarmee een fundament voor meer behandelonderzoek en kan leiden tot beter begrip van de ziekte.