Improving rational prescribing for UTI in frail elderly (ImpresU)

Kwetsbare ouderen krijgen vaak antibiotica voorgeschreven vanwege een vermeende blaasontsteking. Een deel van die voorschriften is waarschijnlijk niet noodzakelijk, omdat er geen sprake is van een infectie. Antibiotica zijn dan niet nodig en onnodig gebruik verhoogt het risico dat bacteriën resistent worden voor antibiotica.

Doel

Het doel van dit onderzoek was om het aantal onnodige antibioticavoorschriften voor mogelijke blaasontstekingen bij kwetsbare ouderen te verminderen. Ook werd onderzocht of een ander middel, methenamine hippuraat, kan helpen om blaasontstekingen te voorkomen.

Werkwijze

Tussen 2019 en 2022 werd een grote studie uitgevoerd in Polen, Nederland, Noorwegen en Zweden. Kwetsbare ouderen van 70 jaar en ouder deden mee via huisartsen, verpleeghuizen, woonzorgcentra en thuiszorg. De zorgorganisaties werden verdeeld over een interventiegroep en controlegroep. De interventiegroep werkten met een speciale beslisboom. Deze beslisboom helpt artsen om beter te bepalen of antibiotica echt nodig is.

De zorgverleners reflecteerden door middel van participatief actieonderzoek op hun praktijk en ze maakten een implementatieplan. De uitkomsten waren het aantal antibioticavoorschriften, complicaties, ziekenhuisverwijzingen en -opnames en mortaliteit binnen 21 dagen.

Resultaten

In totaal deden 1041 kwetsbare ouderen mee. In de groep die met de beslisboom werkte, werd meer dan de helft minder antibiotica voorgeschreven. Er waren geen extra complicaties of sterfgevallen. Dit laat zien dat de aanpak veilig en effectief is. Maar alleen een richtlijn is niet genoeg; actieve begeleiding en scholing zijn nodig om gedrag te veranderen.

Een tweede deel van het onderzoek keek naar methenamine hippuraat als preventief middel tegen blaasontstekingen bij oudere vrouwen. Deelnemers aan deze studie die de studiemedicatie ontvingen, kregen gedurende het onderzoek iets minder vaak een blaasontsteking dan deelnemers die een placebo ontvingen. Maar in de 6 maanden na het gebruik werd een negatief effect gezien. Dit hield in dat het aantal urineweginfecties na het stoppen van de studiemedicatie juist duidelijk toenam in vergelijking met deelnemers die een placebo hadden gebruikt. Hieruit concluderen de onderzoekers dat het middel in zijn huidige vorm onvoldoende voordelen biedt en mogelijk zelfs – na staken – risico’s met zich meebrengt.