Misinformatie en pandemische paraatheid: een interventiestudie
Burgers spelen een cruciale rol in pandemische weerbaarheid. Zo dienen ze over genoeg kennis te beschikken en handelingsperspectieven te hebben om in het geval van een pandemie het juiste gedrag te vertonen dat de verspreiding beperkt. Onderzoek naar de COVID-19 pandemie toont aan dat dit niet vanzelfsprekend is.
Doel
Dit project onderzoekt misinformatie over zoönosen op Nederlandstalige sociale media. Ook wordt onderzocht hoe een specifieke interventie de kennis, handelingsperspectief en herkenning van misinformatie beïnvloedt. Daarnaast wordt gekeken of deze effecten variëren afhankelijk van het vertrouwen in de overheid. Tot slot wordt onderzocht of leeftijd een rol speelt bij deze effecten.
Resultaten
Uit de analyse van sociale media bleek dat fabels over zoönosen, zoals benoemd door het RIVM, slechts beperkt voorkomen. Op basis van deze bevinding is een online game ontwikkeld waarin deelnemers in de rol van ‘gezondheidsexpert’ informatie afgeleid van veelvoorkomende fabels moesten beoordelen als correct of incorrect.
Deelnemers die de game speelden, behaalden een iets hogere score op feitelijke kennis en gaven aan zich beter geïnformeerd te voelen. Tegelijkertijd liet het onderzoek zien dat alarmistische framing, waarbij gevaar sterk wordt benadrukt in tekst en beeld, de feitelijke kennis licht kan verlagen. Deze effecten traden op ongeacht de leeftijd van de deelnemer of het vertrouwen dat zij in de overheid hadden.
De studie benadrukt het belang van evenwichtige gezondheidscommunicatie: aantrekkelijk en activerend, maar feitelijk juist en zonder onnodige alarmistische elementen. Gamificatie blijkt veelbelovend om betrokkenheid te vergroten en misinformatie te verminderen, mits deze zorgvuldig wordt ontworpen en toegepast.