Pandemic Impact on Caregivers Outcomes (PICO): mentale gezondheid en gelijkheid in gezinnen
De COVID-19 pandemie had een grote impact op ouders. Sluiting van scholen en kinderopvang, het combineren van werk en thuisonderwijs en verminderde sociale steun leidden bij veel ouders tot psychische stress. Tot nu toe is er weinig bekend over de langetermijneffecten van de pandemie op de mentale gezondheid van ouders. Waar de meeste ouders waarschijnlijk veerkracht zullen tonen, hebben anderen mogelijk te maken met langdurige mentale problemen, wat ook de ontwikkeling van hun kinderen beïnvloedt.
Doel
In het PICO-project onderzoeken we de impact van de COVID-19 pandemie en de maatregelen op de mentale gezondheid van ouders van kinderen in de voorschoolse leeftijd (0-4 jaar) de basisschoolleeftijd (4-12 jaar) en de middelbare schoolleeftijd (12-18 jaar). We onderzoeken of er sociaaleconomische, culturele en gender verschillen zijn in de mentale gezondheid van ouders voor, tijdens en na de pandemie en welke persoonlijke en omgevingsfactoren deze verschillen mogelijk kunnen verklaren.
Aanpak/werkwijze
We gebruiken gegevens van de Gezondheidsmonitor, een grootschalig vragenlijstonderzoek dat tussen 2012 en 2024 herhaaldelijk is uitgevoerd om de gezondheid, het welzijn en de leefstijl van de Nederlandse bevolking in kaart te brengen. Met deze data vergelijken we de mentale gezondheid van ouders met kinderen in de voorschoolse leeftijd, bassischoolleeftijd en middelbare schoolleeftijd voor de pandemie (2012 en 2016), tijdens de pandemie (2020), aan het eind van de pandemie (2022) en 2 jaar na de pandemie (2024). Vervolgens bestuderen we sociaaleconomische, culturele en genderverschillen in mentale gezondheid en onderzoeken we welke factoren, zoals sociale steun en veerkracht, deze verschillen verklaren.
Samenwerkingspartners
Het projectteam van de Vrije Universiteit Amsterdam, afdeling Gezondheidswetenschappen, bestaat uit onderzoekers met expertise op het gebied van epidemiologie, mentale gezondheid en COVID-19 onderzoek. De Gezondheidsmonitor data zijn verzameld middels een samenwerking tussen de GGDen, GGD GHOR Nederland, het RIVM en het CBS. Bij de uitvoering van het project wordt samengewerkt met het Programma Gezondheidsonderzoek bij Rampen/COVID-19 van het RIVM en met het door ZonMw gesubsidieerde COCO-project, waarin de middellange termijneffecten van COVID-19 maatregelen op de mentale gezondheid, ontwikkeling en kansengelijkheid van jonge kinderen (0-4 jaar) en hun ouders wordt bestudeerd met behulp van longitudinaal cohortonderzoek en creatief participatief onderzoek.
(verwachte) Resultaten
De resultaten worden verwacht in de zomer van 2026 in de vorm van een wetenschappelijke publicatie en een factsheet voor ouders en praktijkprofessionals. Daarin laten we zien in hoeverre de COVID-19 maatregelen invloed hebben op de mentale gezondheid van ouders tot 2,5 jaar na de pandemie. De resultaten worden ook meegenomen in een adviesrapport voor beleidsmakers met aanbevelingen voor de bevordering van gezondheid en preventie van ongelijkheid bij toekomstige pandemische situaties.