Passende zorg voor mensen met hersenletsel: Implementatie Handreiking Eerstelijns Herstelzorg Hersenletsel
Het Leernetwerk Eerstelijnszorg Hersenletsel (LEZH) ondersteunt 26 eerstelijnsnetwerken bij de implementatie van de Handreiking Eerstelijns Herstelzorg Hersenletsel (2023). Tijdens het ISP-fellowship werkten drie werkgroepen — elk bestaande uit drie eerstelijnsnetwerken en de Wegwijzer Hersenletsel — met behulp van Design Thinking en implementatiekaders zoals CFIR en ERIC aan de ontwikkeling van praktische tools. Deze tools helpen bij het organiseren en verbeteren van de zorg voor mensen met hersenletsel.
Evaluaties laten zien dat de tools bijdragen aan meer inzicht, betere doelbepaling (goalsetting) en waardevolle gesprekken binnen de netwerken over de implementatie van de Handreiking. De opgedane ervaringen worden benut voor verdere opschaling van het LEZH in Nederland. Daarmee is een stevig fundament gelegd voor passende, toekomstgerichte zorg voor mensen met hersenletsel, met aandacht voor facilitering, ondersteuning, ontwikkeling, kennisdeling en samenwerking.
Verslagen
Eindverslag
De Handreiking Eerstelijns Herstelzorg Hersenletsel (2023) geeft aanbevelingen over de organisatie en inhoud van zorg voor mensen met hersenletsel in de eerste lijn. Deze zorg wordt vormgegeven binnen regionale netwerken. De netwerken ervaren echter uitdagingen bij de implementatie van de Handreiking. Om deze gezamenlijk aan te pakken, is het Leernetwerk Eerstelijnszorg Hersenletsel (LEZH) opgericht door Kennisnetwerk CVA Nederland (KNCN).
Het LEZH is een interactief platform van eerstelijnsnetwerken dat zich richt op passende zorg voor mensen met hersenletsel. Hierbij staan inhoudelijke en organisatorische ontwikkeling centraal. De belangrijkste taken zijn: facilitering, ondersteuning, ontwikkeling, kennisdeling en samenwerking.
Bijdrage van het ISP-fellowship
Het ISP-fellowship heeft een belangrijke bijdrage geleverd aan de ontwikkeling van het LEZH. Voor elk hoofddoel van de Handreiking is een werkgroep opgericht:
- Juiste zorg op de juiste plek
- Kennis en vaardigheden
- Zichtbaarheid en vindbaarheid (in samenwerking met de Wegwijzer Hersenletsel)
De eerste twee werkgroepen bestonden uit drie eerstelijnsnetwerken. De derde werkgroep werkte samen met de Wegwijzer Hersenletsel. Bij de samenstelling van de groepen is rekening gehouden met inhoudelijke en regionale verschillen tussen de netwerken.
Ontwikkeling van tools
De leden van de eerste twee werkgroepen hebben, volgens de Design Thinking-methodiek, gewerkt aan een grondige probleemanalyse, ontwikkeling, testing en implementatie van tools. Uit de probleemanalyse bleek een duidelijke behoefte aan concrete hulpmiddelen voor de implementatie van de Handreiking in de dagelijkse praktijk. Daarbij zijn ook het Consolidated Framework for Implementation Research (CFIR) en de ERIC Recommendations for Implementing Change gebruikt.
De ontwikkelde tools ondersteunen netwerken en netwerkbesturen bij het implementeren van (delen van) de aanbevelingen uit de Handreiking.
De werkgroepen en het LEZH hebben de volgende resultaten en hulpmiddelen opgeleverd:
- Het LEZH en de bijbehorende website met beschikbare tools.
- Aanpassing van de website van de Wegwijzer Hersenletsel om aanbevelingen rond zichtbaarheid en vindbaarheid te integreren.
- Een overzichtskaart van eerstelijnsnetwerken.
- Een overzichtstool met netwerkkenmerken.
- Een infographic over accreditatie van netwerkbijeenkomsten.
- Een template voor certificaten van deelname aan netwerkbijeenkomsten.
- Een overzichtstabel van scholingen in neurorevalidatie, gekoppeld aan kennisdomeinen.
- Een inventarisatietabel van kennisdomeinen per netwerk.
- Een inventarisatie van competenties voor interdisciplinaire samenwerking (CICS-29).
- Een template voor de presentatie van CICS-29-resultaten.
- Een live leernetwerkbijeenkomst met presentatie van tools en uitwisseling van ervaringen.
Evaluatie
Tijdens de pilotfase zijn belemmerende en bevorderende factoren verzameld, die worden gebruikt bij verdere opschaling. De tools zijn geëvalueerd op inhoud en proces binnen de werkgroepen.
Uit de kwantitatieve evaluatie (38 deelnemers; 2 van de 3 netwerken met verbeteracties op basis van de CICS-29) en de kwalitatieve evaluatie blijkt dat de tools worden gezien als waardevolle hulpmiddelen om de organisatorische kwaliteit te verbeteren. Ze leidden vaak tot meer inzicht, gesprekken en het formuleren van ontwikkeldoelen.
Volgens de uitkomsten op de Proctor-waarden worden de reikwijdte en efficiëntie als redelijk tot goed beoordeeld, met een redelijke adoptie en een goede tevredenheid, uitvoerbaarheid en effectiviteit. Op basis van deze resultaten zijn de tools verder aangepast voor toepassing binnen het LEZH, in samenwerking met de overige 21 netwerken.
Conclusie
De tijdens dit fellowship ontwikkelde tools vormen een sterk fundament voor het LEZH en de verdere ontwikkeling in de komende jaren. Het netwerk blijft zich richten op het faciliteren en ondersteunen van eerstelijnsnetwerken bij het leveren van passende zorg aan mensen met hersenletsel. Een eerste stap in deze ontwikkeling is gezet met het formuleren van een landelijke missie en visie op kwaliteit van zorg binnen deze netwerken.