Shift your work: towards sustainable work participation by new shift systems
Shift Your Work: anders roosteren voor oudere medewerkers
Zijn er tools voor bedrijven te maken waarmee zij beslissingen over roosters kunnen nemen met oog voor de duurzame inzetbaarheid van werknemers?
Vraagstuk
Het werken in onregelmatige diensten heeft effecten op de gezondheid, het functioneren in het werk en het sociale leven. Wat zijn de voorwaarden voor duurzame en gezonde arbeidsparticipatie van oudere werknemers (45+) in onregelmatige nacht- en ploegendienst? Zijn er tools voor bedrijven te maken waarmee zij beslissingen over roosters kunnen nemen met oog voor de duurzame inzetbaarheid?
Onderzoek
Na een literatuurstudie en een reeks interviews met ploegendienstwerknemers, is in vier organisaties een flexibel rooster ontwikkeld met speciale aandacht voor de gezondheidscriteria van oudere werknemers. Gedurende een jaar hebben de onderzoekers de effecten in kaart gebracht.
Uitkomst
Het invoeren van een nieuw rooster heeft veel impact op de organisatie en werknemers, terwijl de effecten op gezondheid en functioneren klein zijn. Bedrijven moeten dus zorgvuldig afwegen wanneer een nieuw rooster zinvol is. Individuele roostering lijkt meer mogelijkheden te bieden om de duurzame inzetbaarheid te verhogen. Niet zozeer leeftijd, maar andere persoonskenmerken lijken samen te hangen met slaap, vermoeidheid en gezondheid. Zo slapen voornamelijk avondmensen slechter voor een ochtenddienst.
Verslagen
Eindverslag
Het doel van het 'Shift Your Work' onderzoek was om bij te dragen aan kennis om duurzame inzetbaarheid van werknemers met onregelmatige werktijden te verhogen door het ontwerpen en invoeren van nieuwe roosters. Dit doel was gebaseerd op twee premises: 1) met toenemende leeftijd wordt het werken in de onregelmatigheid zwaarder en 2) duurzame inzetbaarheid van werknemers met onregelmatige werktijden kan verhoogd worden door middel van nieuwe roosters. Voor geen van beide premisses is overtuigend bewijs gevonden. Voor de eerste premisse zijn in drie artikelen leeftijdseffecten onderzocht, waarbij geen verband is gevonden voor leeftijd met slaap, vermoeidheid en gezondheid. Andere individuele kenmerken, zoals bijvoorbeeld chronotype (ochtend/avondmens), lijken sterker samen te hangen. Echter vanwege verscheidene, voornamelijk methodologische, beperkingen kunnen leeftijdseffecten ook niet uitgesloten worden. Ten aanzien van de tweede premisse is er verder ondersteunend bewijs gevonden dat het ontwerp van een rooster samenhangt met gezondheid, hoewel de gevonden effecten klein zijn. Het implementeren van een nieuw rooster is daarnaast een gevoelig en moeilijk process met veel impact op zowel de organsatie als de werknemers. Hierdoor is een zorgvuldige afweging wanneer een roosterwijziging zinvol is op zijn plaats.