Single-cell transcriptomics van meerdere hersenregio's in ME/CVS
Veel klachten bij ME/CVS lijken voort te komen uit veranderingen in het immuunsysteem en de hersenen. ‘Single nucleus RNA sequencing’ is een moleculaire techniek die wordt ingezet om de veranderingen in de hersenen in kaart te brengen. Daarnaast worden immuunveranderingen in de hersenen en in het bloed vergeleken om in de toekomst betere manieren te vinden om ME/CVS te diagnosticeren, voorkomen of te behandelen.
Doel
Dit project heeft als doel om een completer beeld te krijgen van de moleculaire en cellulaire veranderingen bij ME/CVS. De onderzoekers kijken daarbij naar meerdere hersengebieden die mogelijk bij ME/CVS zijn aangedaan en koppelen deze aan moleculaire veranderingen in specifieke celtypen. Ze willen ook immuunveranderingen in het centrale zenuwstelsel en de periferie onderzoeken. Zo hopen de onderzoekers nieuwe aangrijpingspunten te vinden, die kunnen dienen als biomarkers of voor het ontwikkelen van nieuwe behandelingen voor mensen met ME/CVS.
Aanpak/werkwijze
Dit project maakt gebruik van de ME/CVS-hersendonoren uit de Nederlandse Hersenbank. Inclusie vindt plaats op basis van een diagnose bij leven door een behandelend arts of medische specialist. Dit project heeft 2 hoofdtaken:
1. Diepgaande karakterisering van veranderingen in de expressie van genen in hersencellen
Binnen het eerste deel van het project worden 3 hersengebieden in groot detail geanalyseerd die mogelijk bij ME/CVS zijn aangedaan. Deze hersengebieden, namelijk de hippocampus, frontale cortex en hypothalamus, zijn geselecteerd omdat de ME/CVS-klachten mogelijk gerelateerd zijn aan deze hersengebieden. Met een speciale techniek, genaamd ‘single nucleus RNA sequencing’ (snRNA-seq) worden in deze hersengebieden veranderingen in celtypen en hun activiteit geïdentificeerd.
2. Profilering van immuuncompartimenten bij ME/CVS
Eerder onderzoek van de wetenschappers laat zien dat er opvallende veranderingen zijn in de microglia. Dit zijn speciale immuuncellen in het brein. Deze veranderingen zijn vooral waar te nemen in verschillende delen van de hersenen bij mensen met ME/CVS. Dit wijst mogelijk op een verstoring van de immuuncellen in het brein en mogelijk ook in het lichaam. Binnen het tweede deel van het project wordt dit verband meer in detail onderzocht en bevindingen in het brein vergeleken met het project van dr. N. Eijkelkamp naar immuuncellen in het bloed van ME/CVS-patiënten. Dit wordt gedaan om overlap in veranderingen in het perifere immuunsysteem (bloed) en in de hersenen in kaart te brengen.
Zo hopen de onderzoekers overlappende doelen te vinden die kunnen dienen als biomarkers of bij het ontwikkelen van nieuwe behandelingen voor mensen met ME/CVS.
Samenwerkingspartners
Dit project is onderdeel van het Nederlandse ME/CVS Consortium en Biobank (NMCB). Hierbij wordt samengewerkt met het project van dr. N. Eijkelkamp om verdere inzichten te krijgen in de rol van myeloïde cellen (afweercellen) bij ME/CVS en hoe deze bijdragen aan klachten. Daarnaast vindt multidisciplinaire samenwerking plaats met (internationale) onderzoekers om de onderzoeksdoelen te kunnen bereiken. Verder zijn drie ME/CVS-patiëntenorganisaties in Nederland (MECVS Nederland, ME/cvs Vereniging en de Steungroep ME en arbeidsongeschiktheid) betrokken bij het project.
(Verwachte) resultaten
De onderzoekers verwachten dat er veranderingen optreden in het immuunsysteem en in de hersenen van mensen met ME/CVS. Door voor het eerst een gedetailleerd en cel-specifiek overzicht te maken van alle (moleculaire) hersenveranderingen bij ME/CVS, verwacht het onderzoeksteam moleculaire en cellulaire oorzaken te identificeren voor ME/CVS-specifieke symptomen. De resultaten dragen ook bij aan een beter begrip van de rol van zowel het perifere als het centrale immuunsysteem bij ME/CVS en kunnen mogelijk bijdragen aan toekomstige behandelingsopties voor ME/CVS.