Syndemic health inequalities during the COVID-19 pandemic: an immuno-epidemiological approach to tackle Unequal vulnerability and Unequal susceptibility in the general population (SHIELD-U²)

1. Bepalen wat de rol was van multimorbiditeit in relatie tot sterfte tijdens/na de COVID-19-pandemie.
2. Bepalen welke rol versuikering van antistoffen speelde in de bescherming tegen COVID-19 bij mensen met multimorbiditeit.

In deze studie zaten deelnemers van de Rotterdam Studie, een bevolkingsonderzoek in de wijk Ommoord, in Rotterdam, die gevolgd werden vanaf de start van de COVID-19-pandemie in februari 2020. Van deze deelnemers telden de onderzoekers hoeveel mensen multimorbiditeit hebben. Daarna hebben ze alle deelnemers die COVID-19 hebben gehad in de Rotterdam Studie geïdentificeerd door middel van medische dossiers, COVID-PCR-testdata van het RIVM en vragenlijsten vanuit de Rotterdam Studie. Tot slot heeft de studie de versuikering van antistoffen (IgG-glycolysering) in deze deelnemers gemeten in samenwerking met de partner uit het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC).

Dit project heeft samengewerkt met verschillende partijen. Deze varieerden van patiëntvertegenwoordigers van bijvoorbeeld het Longfonds en PostCOVID Nederland, maar ook met zorgprofessionals. Zo hebben zij samen opgetrokken met de Nederlandse Internisten Vereniging (NIV) om een symposium over multimorbiditeit te organiseren. Tot slot hebben zij ook direct samengewerkt met deelnemers aan de studie, in de vorm van panelbijeenkomsten en een webinar. Deze vormen van samenwerking over verschillende disciplines hebben hen als onderzoekers scherp gehouden op de doelen van het project, en hoe zij deze het beste met de meeste impact voor de praktijk konden behalen.

De studie volgde 1823 mensen met multimorbiditeit over tijd; 604 van hen zijn overleden. Bij deelnemers die COVID-19 kregen, lag het sterfterisico 26% hoger dan bij degenen zonder COVID-19. Daarna analyseerden de onderzoekers bij 4337 mensen de IgG-versuikering. Hiervan kreeg uiteindelijk 26,6% COVID-19. Verschillende versuikeringskenmerken (zoals sialylering en galactosylering) bleken verbonden met een 11–13% hogere kans op een COVID-19-gebeurtenis per eenheidstoename. Ook multimorbiditeit vergrootte deze kans met 36–45%. Deze bevindingen onderstrepen het belang van gerichte preventie en vervolgonderzoek naar deze immuunkenmerken bij COVID-19. Belangrijk te realiseren dat COVID-19 niet ‘weg’ is en dat het nog steeds voor patiënten met multimorbiditeit een serieus gezondheidsrisico is.

Het opwerken van de gegevens binnen dit project heeft ertoe geleid dat de onderzoekers met deze nauwkeurige gegevens over COVID-19 en verschillende ziekten naadloos kunnen aansluiten op het PostCOVID-netwerk. Deze grote dataset met nauwkeurige gegevens is een verrijking van de huidige infrastructuur binnen PostCOVID Nederland. Binnen dit samenwerkingsverband zullen verdere onderzoeksprojecten worden ontplooid. Hopelijk komt er een vervolg op de beschreven syndemie tussen infectieziekten en multimorbiditeit; danwel binnen of buiten een van de bestaande ZonMw-programma’s.