Covid-19 en Influenza: passende maatregelen om uitbraken in verpleeghuizen te voorkómen en bestrijden
Tijdens de coronapandemie zijn verpleeghuizen hard getroffen. Verschillende preventieve maatregelen zijn ingezet om besmetting met en verspreiding van COVID-19 te voorkómen. Deze maatregelen kennen, naast voordelen op het gebied van infectiepreventie, ook nadelen. Ze beïnvloeden de ervaren kwaliteit van leven van bewoners en naasten. Daarnaast hebben ze effect op de ervaren kwaliteit van werken voor zorgprofessionals. Meer inzicht in de genomen maatregelen kan helpen bij het treffen van maatregelen tijdens een toekomstige pandemie.
Doel
Het doel van dit project, de CIAO studie, was inzicht geven in passende maatregelen ter preventie en bestrijding van COVID-19, influenza en toekomstige pandemieën in verpleeghuizen. ‘Passend’ wil zeggen: zowel zinvol om uitbraken te voorkómen/bestrijden, als proportioneel ten aanzien van kwaliteit van leven en werken.
Aanpak/werkwijze
Het project bestond uit 3 pijlers:
- In deze pijler is middels vragenlijsten de voorbereiding van 32 verpleeghuisorganisaties, verspreid over Nederland, op uitbraken van COVID-19 en influenza in kaart gebracht (winter 2022/2023).
- In deze pijler werden verpleeghuisorganisaties gevolgd waar zich een uitbraak van COVID-19 of Influenza voordeed. Hierbij werd onderzocht in hoeverre het lukt om de vooraf ontwikkelde strategie ter infectiepreventie en –bestrijding succesvol uit te voeren, en wat hierbij bevorderende en belemmerende factoren waren.
- In de laatste pijler werden 8 focusgroepen gehouden met bewoners, naasten en zorgprofessionals, om inzicht te krijgen in het draagvlak voor de verschillende maatregelen ter infectiepreventie en –bestrijding in verschillende uitbraakscenario’s.
Samenwerkingspartners
Dit project was een samenwerking tussen de Academische Werkplaatsen Ouderenzorg in Nederland, onder leiding van de Academische Werkplaatsen Ouderenzorg in Amsterdam (UNO Amsterdam) en Tilburg (Tranzo). Daarnaast was een klankbordgroep betrokken met vertegenwoordigers namens Verenso, ActiZ, V&VN, LOC en NIP. Bij het vertalen van de inzichten uit het CIAO project naar praktische toepassingen, zijn zorgprofessionals uit de praktijk betrokken en ook de implementatieadviseurs, onderwijsadviseurs en communicatieadviseurs die verbonden zijn aan de Academische Werkplaatsen Ouderenzorg.
Resultaten
De CIAO studie liet zien dat verpleeghuizen in de coronapandemie veel kennis en ervaring hebben opgedaan rondom infectiepreventie en -bestrijding (IP&B), maar dat deze kennis op termijn verloren dreigt te gaan doordat deze onvoldoende is omgezet in voorbereiding op nieuwe uitbraken. Uit het CIAO onderzoek werden 3 dingen geleerd die van belang zijn voor het waarborgen van kwaliteit van leven en werken bij IP&B:
- Het kunnen aanpassen van beleid op specifieke bewoners of situaties.
- Het betrekken van bewoners, naasten en zorgprofessionals bij het maken van beleid/keuzes over maatregelen.
- Heldere, open, eenduidige en tijdige communicatie over IP&B.
Vervolg
Dit project heeft een vervolg binnen ZonMw gekregen met een Verspreidings- en Implementatie Impuls (VIMP). In het vervolg project, VIMP CIAO Project, wordt de opgedane kennis uit het CIAO project vertaald naar praktische hulpmiddelen. Meer informatie over het vervolgproject kunt u hier vinden.
Producten
Auteur: Daisy Kolk, Laura van Buul, Ilana Aaronson, Martin Smalbrugge, Cees Hertogh
Auteur: Meriam Janssen; C. Vullings; S. Bolt; D. Kolk
Auteur: Daisy Kolk, Iris R. van der Horst, Laura W. van Buul, Martin Smalbrugge, Cees M.P.M. Hertogh
Auteur: L.W. van Buul
Auteur: Dr. Daisy Kolk en dr. Meriam Janssen
Auteur: Daisy Kolk, Laura W. van Buul, Martin Smalbrugge, Cees M.P.M. Hertogh
Auteur: Van der Horst IR, van Buul LW, Smalbrugge M, Hertogh CMPM, Janssen MM, Bolt SR, Kuil SD, Huijsman R, Gerritsen DL; CIAO Study Group; Kolk D.
Magazine: J Am Med Direct Assoc
Begin- en eindpagina: 106075-
Link: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1525861025005924?via%3Dihub
Auteur: Mieke Hollander (interview met Laura van Buul)
Magazine: Zorg & Zeggenschap
Begin- en eindpagina: 32-34
Link: https://www.clientenraad.nl/wp-content/uploads/sites/3/2025/09/Herfst-03-2025-HR-LOS-ZS.pdf
Auteur: Iris R van der Horst, Daisy Kolk, Meriam Janssen, Sascha R Bolt, Martin Smalbrugge, Sarah Janus, Cees M P M Hertogh; CIAO Study Group; Laura W van Buul
Magazine: J Am Med Dir Assoc
Link: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40164231/
Auteur: Laura van Buul, Daisy Kolk, Meriam Janssen, Sascha Bolt, Iris van der Horst, Charlotte Vullings, Paul van Houten, Katrien Luijkx, Martin Smalbrugge
Magazine: Tijdschrift voor Ouderengeneeskunde
Link: https://www.verenso.nl/tijdschrift-voor-ouderengeneeskunde/tijdschrift-2024-no3-juni/congres-abstracts/passende-maatregelen-voor-luchtwegvirus-uitbraken
Link: https://www.nrc.nl/nieuws/2024/03/04/lessen-uit-coronapandemie-in-het-verpleeghuis-in-barneveld-komt-nooit-meer-een-bezoekverbod-a4192029
Link: https://unoamsterdam.nl/producten/benchmarkverslag-voorbereiding-op-uitbraken/